محمد يوسف حريرى
64
فرهنگ اصطلاحات قرآنى ( فارسى )
سوگند و قسم ياد كرده و گويند مكه قبل از بعثت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و إله نيز محل امنيت بوده است . ( دائرة الفرائد ، ج 2 ، ص 851 ) إِنَّا أَعْطَيْناكَ سرآغاز سورهء كوثر است . إِنَّا أَنْزَلْنا سرآغاز سورهء قدر است . اناث ( ا ) إِنْ يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ إِلَّا إِناثاً ( نساء - 117 ) مادگان ، بتها ، اصنام ، معبودهاى غير خدا . ( مجمع البيان - قاموس قرآن ) إِنَّا فَتَحْنا ( ا نّ فَ تَ ) إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً ( فتح - 1 ) إِنَّا فَتَحْنا سرآغاز سورهء فتح است و آيه را بيشتر بر سردر سراها بر كاشى يا قطعهء چوب يا آجر نقش كنند . إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ همانا گرامىترين شما نزد خداوند پرهيزكارترين شماست ( حجرات - 13 ) - از مثلهاى قرآنى كه معروف است و در زبانها جارى است . ( گذرى بر قرآن - ص 99 ) إِنَّ الْإِنْسانَ لَفِي خُسْرٍ همانا انسان در زيانكارى است ( عصر - 2 ) - از مثلهاى قرآنى كه معروف است و در زبانها جارى است . ( گذرى بر قرآن - ص 100 ) إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ إِنِ الْحُكْمُ إِلَّا لِلَّهِ يَقُصُّ الْحَقَّ وَ هُوَ خَيْرُ الْفاصِلِينَ ( انعام - 57 ) فرمان جز خدا را نخواهد بود . خوارج نهروان با قبول نكردن مسأله حكميت ، اين آيه قرآنى را بهانه قرار دادند و شعار « لا حكم الا للّه » سر دادند . طبق نقل ابن عباس به آنها گفت كه طبق قرآن « هرگاه محرم شكارى عمدا بكشد بايد طبق حكم دو عادل قربانيى برابر آن بگذارند و نيز در اختلاف زن و شوهر بايد حكمى از سوى طائفهء زن و حكمى از سوى طايفهء مرد بين آن دو داورى نمايند » . إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ وَ أَطِيعُوا اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ لا تَنازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَ تَذْهَبَ رِيحُكُمْ وَ اصْبِرُوا إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ ( انفال - 46 ) و چون مأموم ديرتر به وضو مشغول شود به آواز بلند اين ( قسمت از ) آيه را مىگويد تا امام به نماز ايستاده دير به ركوع رود تا مأموم بتواند درك جماعت آن ركعت كند . ( لغتنامه ) إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ الَّذِينَ إِذا أَصابَتْهُمْ مُصِيبَةٌ قالُوا إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ( بقره - 156 ) مفاد اين جمله اقرار به بندگى ماست ( يعنى ما بندگان خدا هستيم ) و اقرار به بعث روز قيامت است ( يعنى بازگشت ما به سوى حكم پروردگار است ) و در مقام مصيبت كلمهء تسليت و تعزيت محسوب مىشود و در حديث وارد شده است كسى كه هنگام مصيبت « إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ » بگويد خداوند مصيبت او را جبران مىكند و عاقبت وى را نيكو مىگرداند و بر آن مصيبت عوض شايستهاى كه موجب خشنودى انسان گردد قرار مىدهد . و از امام صادق عليه السّلام نقل است كه چون خبر شهادت جعفر برادر حضرت امير المؤمنين را از مؤته آوردند زبانش به اين كلمات ( إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ) جارى شد و هيچ كس پيش از